Eufactcheck.eu is een organisatie van 15 Europese scholen die stellingen controleert. Dat resulteert in factchecks, blogposts en media-analyses. Ook ik, en enkele groepsleden, heb met drie interessante cases mijn bijdrage aan het project geleverd.

Alle professionele sportcompetities staan tegenwoordig in de wacht, vanwege de coronaviruspandemie. Maar dat betekent niet noodzakelijkerwijs dat er geen ruimte meer is voor sportjournalistiek. In deze casestudy onderzoeken we hoe de publieke omroepen VRT (België), NOS (Nederland) en BBC (Verenigd Koninkrijk) tegenwoordig over sport berichten.

Ondanks de Corona-crisis staat de sportredactie van de VRT duidelijk niet stil. Ze zijn nog steeds actief op jacht naar nieuws en maken daar vervolgens creatief gebruik van. Wie dacht dat de beroemde Belgische wielercommentator Michel Wuyts op vakantie ging, heeft het mis. Hij becommentarieert, schrijft of geeft zijn mening over de Belgische wielerklassiekers die de VRT terugbrengt naar de mensen. Een initiatief dat pas dit weekend in buurland Nederland werd uitgeprobeerd. Weinig interesse? Nee, dit weekend was normaal gesproken de Amstel Gold Race, de grootste Nederlandse wielerklassieker. De NOS besloot de opnameband van vorig jaar te nemen en opnieuw te genieten van de fenomenale overwinning van landgenoot Mathieu van der Poel. In Engeland blijft de BBC hun wekelijkse sportprogramma’s uitzenden, maar ze hebben de inhoud ervan aangepast, zoals het tonen van klassieke hoogtepunten uit voorbije wedstrijden en wedstrijden.

Het virtueel wielrennen daarentegen werd in Nederland minder warm ontvangen dan in Engeland en België. De NOS-commentator was minder enthousiast tijdens de virtuele Ronde van Zwitserland en wees er vaak op dat de prestaties niet overeenkomen met de werkelijkheid, een argument dat ook landgenoot en Giro-winnaar Tom Dumoulin in de Nederlandse krant noemde. Integendeel, toen de helft van Vlaanderen Greg van Avermaet zijn eerste (virtuele) Ronde van Vlaanderen bij de VRT zag winnen. Dit gebrek aan enthousiasme wordt ook niet gedeeld in de UK, waar Ethan Hayther, na het bereiken van de derde plaats in de derde Digitale Zwitserse 5-race, het digitale fietsformaat prees.

Corona-gerelateerd nieuws

VRT, NOS en BBC proberen te laten zien hoe atleten zich voorbereiden op grote evenementen of een hervatting van de competitie. Ze proberen hierin creatief te zijn en verschillende invalshoeken te vinden. “Hoe blijf ik fit, hoe motiveer ik, enz. Iedereen heeft zijn eigen stijl van werken. Het zijn vooral videogesprekken en vlogs, maar op deze manier durft de NOS individueel met een atleet terug te keren naar bijvoorbeeld een stadion.

De vraag is nu wanneer we weer gaan sporten, of meer specifiek hoe? Op dit moment is het te moeilijk te zeggen en dat is precies de reden waarom de omroepen een beroep doen op experts zoals virologen. De Belgische viroloog Marc van Ranst is nu een vaste gast op het VRT Journaal, terwijl ze bij de NOS en de BBC overstappen naar wereldwijde virologen zoals Japanners voor internationale evenementen.

Nieuws in een wereld zonder pandemie

Toch zijn er ook enkele opmerkelijke verschillen in de sportverslaggeving in tijden van het coronavirus. De Belgische VRT besteedt tegenwoordig veel meer aandacht aan de sportwereld dan zijn collega-publieke omroepen in het Verenigd Koninkrijk en Nederland. De laatste beperken zich in hun sportkatern praktisch tot de impact van COVID-19 op de beroepssport. Het feit dat de bal niet rolt en de stadions leeg zijn, betekent echter niet per se dat er geen nieuws meer is. Achter de schermen zijn de clubs nog steeds bezig met mogelijke transfers, fusies en het proberen en het niet verkrijgen van een professionele licentie voor het volgende seizoen.

We kunnen ervan uitgaan dat dit nieuws ook zou bestaan in een wereld zonder voortdurende pandemie, dus de VRT heeft besloten om geen wijzigingen aan te brengen in hun manier van sporten. NOS, aan de andere kant, deed het tegenovergestelde en richtte zich op wat het coronavirus zou kunnen betekenen voor de sportwereld. Mede omdat er daar minder ander sportnieuws te melden is. Het gebrek aan sportnieuws in het Verenigd Koninkrijk veranderde ook de uitzendingen van de BBC, waar alleen het grote sportnieuws wordt uitgezonden, bijvoorbeeld de International Rugby League chief executive Nigel Wood die met pensioen gaat.

Het is dan ook geen verrassing dat de sportsectie van de VRT meer tijd vergt dan die van de BBC en de NOS’. Het sportjournaal van de laatste duurt tegenwoordig minder dan tien minuten. De VRT daarentegen besteedt nog meer tijd aan hun sportkatern. De meest voor de hand liggende reden is het overschot aan niet-corona-gerelateerd sportnieuws in tegenstelling tot hun Britse en Nederlandse collega’s . Bovendien zorgt de uitgebreide tijd van de meeste tijdschriften ook voor wat extra speelruimte voor de sportredactie.

Een ander belangrijk verschil tussen de VRT, de BBC en de NOS is, zoals gezegd, hun aanpak van de interviews. Waar de VRT en de BBC zoveel mogelijk interviews virtueel doen met behulp van Skype, gaan de verslaggevers van de NOS nog steeds op pad. Dit heeft alles te maken met de verschillende benaderingen van de regeringen van de landen. Nederland koos voor een mildere lockdown, wat de Nederlanders meer vrijheid geeft dan hun Belgische en Britse tegenhangers.

De afwezigheid van professionele sporten betekent dus niet dat er geen sportberichtgeving meer is in de media. Ze onderzoeken welke impact het coronavirus zou kunnen hebben op de sportwereld, zonder daarbij het overige sportnieuws uit het oog te verliezen. Maar sportjournalisten moesten creatieve manieren vinden om hun werk te doen, bijvoorbeeld het interviewen van sporters via videochat. Het lijkt er echter op dat niets hen ervan kan weerhouden om over sport te berichten.